Avustralya’nın Queensland eyaletindeki Forrest Beach sahilinde bulunan metal küreler, bölgede kısa sürede merak ve endişe yarattı. İlk olarak cuma günü üç garip küre fark edildi.
Hafta sonu boyunca aynı bölgede üç küre daha bulununca yetkililer alarma geçti. Cisimlerin çevresinde güvenlik önlemi alındı ve halka yaklaşmamaları uyarısı yapıldı.
Yetkililer, cisimlerin potansiyel olarak tehlikeli olabileceği ihtimaline karşı bölgede 50 metrelik güvenlik çemberi oluşturdu. Vatandaşlardan bu nesnelere dokunmamaları ve yerinden oynatmamaları istendi.
Uzaydan düşen parçalar ilk bakışta zararsız görünebilir. Ancak yakıt, basınçlı gaz ya da kimyasal kalıntı taşıma ihtimalleri nedeniyle her zaman riskli kabul ediliyor.
En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
kaynak olarak ekleyin
Avustralya Uzay Ajansı, sahile vuran metal kürelerin büyük olasılıkla kısa süre önce atmosfere yeniden giren yabancı bir roket gövdesine ait olduğunu duyurdu.
Ajansa göre cisimlerin konumu ve fiziksel özellikleri, yörüngeden düşen bir roket parçasıyla uyumlu. Ancak hangi ülkenin fırlatma aracına ait olduklarının kesinleşmesi için uluslararası makamlarla temas sürüyor.
Uzmanlara göre bulunan küreler, roketlerde kullanılan basınçlı kaplara benziyor. Bu özel kaplar, sıvı yakıtları ya da helyum gibi basınçlandırıcı gazları çok yüksek basınç altında tutmak için tasarlanıyor.
Roketlerdeki en dayanıklı parçalardan biri oldukları için atmosfere giriş sırasında tamamen yanmadan yere ulaşabiliyorlar.
Uzaya gönderilen araçların büyük bölümü atmosfere yeniden girdiğinde yoğun ısı nedeniyle parçalanıyor ve yanıyor. Ancak bazı yoğun ve sağlam parçalar bu süreci atlatabiliyor.
Basınçlı kapların kalın metal duvarları ve küresel yapısı, onları aşırı sıcaklığa ve fiziksel zorlanmaya karşı daha dayanıklı hale getiriyor. Bu nedenle bu tür parçalar uzay enkazı olaylarında sık görülebiliyor.
Uzay enkazı üzerine çalışan uzmanlar, bu tür küresel parçalara zaman zaman “uzay topları” adını veriyor. Çünkü roket ve uzay araçlarında kullanılan basınçlı sistemler çoğu zaman küre ya da küreye yakın formda üretiliyor.
Bu şekil, basıncı daha dengeli dağıttığı için tercih ediliyor. Aynı özellik, parçanın atmosfere dönüşte sağlam kalma ihtimalini de artırıyor.
Basınçlı kaplar, roketlerde sıvı oksijen gibi kriyojenik yakıtların ya da motorlara yakıt akışını sağlayan basınçlandırıcı gazların depolanmasında kullanılır.
Bu sistemler, fırlatma aracının güvenli ve kontrollü biçimde çalışması için kritik öneme sahiptir. Ancak görev tamamlandıktan sonra roket gövdeleri yörüngede kalabilir ve yıllar sonra kontrolsüz biçimde atmosfere dönebilir.
Dünya yörüngesinde 10 santimetreden büyük 36 binden fazla uzay çöpü parçası takip ediliyor. Daha küçük milyonlarca parça ise gezegenin çevresinde dönmeye devam ediyor.
Bu parçaların çoğu zamanla atmosfere girip yanıyor. Ancak her olay tamamen zararsız sonuçlanmıyor. Özellikle büyük roket parçaları, basınçlı kaplar ve yoğun metal bileşenler yere ulaşabiliyor.
Avustralya Uzay Ajansı, şüpheli uzay enkazı bulan kişilerin bu parçalara dokunmaması gerektiğini vurguladı. Yetkililer, bu tür cisimlerin her zaman tehlikeli varsayılması gerektiğini belirtiyor.
Uzmanlara göre yapılması gereken en doğru şey, bölgeden uzaklaşmak ve acil durum ekiplerine haber vermek. Cisimlerin güvenli olup olmadığı ancak uzman incelemesinden sonra anlaşılabiliyor.
Avustralya sahillerinde daha önce de benzer gizemli parçalar bulunmuştu. 2023’te Batı Avustralya’da Perth yakınlarında sahile vuran dev metal kubbenin Hindistan’a ait bir roketten geldiği açıklanmıştı.
Benzer küresel bir cisim 2011’de Namibya’da da bulunmuştu. O dönemde uzmanlar cismin insansız bir rokete ait yakıt tankı ya da hidrazin taşıyan bir parça olabileceğini değerlendirmişti.
Avustralya makamları, bulunan parçaların hangi fırlatma aracından koptuğunu ve hangi ülkeye ait olduğunu kesinleştirmek için uluslararası kurumlarla görüşüyor.
Uzay enkazı olaylarında parçanın kaynağını belirlemek her zaman kolay olmuyor. Yörünge verileri, yeniden giriş zamanı, parçanın konumu ve fiziksel yapısı birlikte incelenerek sonuca ulaşılmaya çalışılıyor.
Sahile vuran metal küreler, uzay faaliyetlerinin Dünya üzerindeki görünmeyen risklerini bir kez daha gündeme getirdi. Uydu ve roket fırlatmaları arttıkça, yörüngede biriken enkaz miktarı da büyüyor.
Bu olayda bulunan cisimlerin güvenli olduğu açıklansa da uzmanlar uyarıyor: Şüpheli bir uzay parçası görüldüğünde merak edip yaklaşmak yerine, bölgeden uzaklaşmak ve yetkililere haber vermek gerekiyor.
